KLM heeft deze week een uitgebreid scenariorapport gepresenteerd over mogelijke ontwikkelingen richting 2030. Medewerkers uit het hele bedrijf, vakbonden, ondernemingsraad en externe partijen hebben samen vier toekomstbeelden uitgewerkt. De scenario’s zijn nadrukkelijk geen besluiten of plannen, maar bedoeld om het gesprek over de toekomst van KLM aan te jagen. 

Uitdagingen
Voor FNV Cabine is het positief dat KLM vooruitkijkt. De uitdagingen zijn immers reëel. Het rapport laat zien dat KLM te maken heeft met toenemende concurrentie, hoge kosten, verduurzamingsvraagstukken, geopolitieke onzekerheden en een veranderende positie binnen de Air France-KLM Groep. Daarnaast wordt in het rapport erkend dat de onderlinge verhoudingen binnen KLM onder druk staan. Dat laatste verdient wat ons betreft minstens zoveel aandacht als de financiële cijfers.

Vier scenario’s, verschillende routes
De vier scenario’s verschillen sterk van elkaar, maar draaien allemaal om dezelfde vraag: hoe zorgt KLM ervoor dat het bedrijf ook na 2030 een sterke en zelfstandige speler blijft?  Het rapport beschrijft een scenario waarin KLM zelf stevig ingrijpt en moeilijke keuzes maakt. Een ander scenario zet juist in op herstel van vertrouwen tussen medewerkers, vakbonden en directie. Er is ook een scenario waarin KLM zich nadrukkelijker organiseert binnen de Air France-KLM Groep, inclusief verzelfstandiging van onderdelen. Tot slot is er een scenario waarin besluiten te lang worden uitgesteld, waarna de regie uiteindelijk elders komt te liggen. Hoewel de uitkomsten verschillen, is de onderliggende boodschap opvallend consistent: niets doen is volgens de deelnemers geen houdbare optie. 

Wat betekent dit voor cabinepersoneel?
Veel collega’s zullen zich afvragen wat zij uit dit rapport moeten halen. Opvallend is dat cabinepersoneel in meerdere scenario’s wordt genoemd als onderdeel van een bredere uitdaging binnen KLM: de toenemende verdeeldheid tussen verschillende groepen medewerkers. Het rapport spreekt zelfs over polarisatie tussen beroepsgroepen en een afnemend gevoel van gezamenlijk eigenaarschap. Dat is geen prettig onderwerp, maar wel een belangrijk onderwerp. De afgelopen jaren hebben we gezien dat discussies over arbeidsvoorwaarden, werkdruk, productiviteit en de toekomst van KLM soms vooral gevoerd werden vanuit het eigen domein. Dat is begrijpelijk. Iedereen komt op voor zijn eigen groep. Tegelijkertijd laat het rapport zien dat veel deelnemers zich zorgen maken over wat er gebeurt als verschillende groepen elkaar vooral als tegenpartij gaan zien. 

Hier ligt volgens FNV Cabine de echte uitdaging
FNV Cabine herkent dat de financiële situatie aandacht vraagt. Het rapport benoemt dat KLM al langere tijd achterblijft bij veel Europese netwerkmaatschappijen als het gaat om winstgevendheid en investeringsruimte. Maar de moeilijkste opgave ligt volgens ons niet alleen in cijfers, structuren of organisatieschema’s. De echte uitdaging is of KLM in staat is om grote veranderingen door te voeren zonder medewerkers onderweg kwijt te raken. Vrijwel ieder scenario laat zien dat keuzes gevolgen hebben voor mensen. Of het nu gaat om reorganisaties, veranderingen in samenwerking, verdere integratie binnen de groep of aanpassingen in de manier van werken: uiteindelijk maken medewerkers het verschil. Daarom vinden wij het belangrijk dat toekomstige discussies niet alleen gaan over kosten, efficiëntie en concurrentiepositie, maar ook over betrokkenheid, vakmanschap, werkdruk en vertrouwen.

Niet kiezen is óók kiezen
Wat FNV Cabine verder aanspreekt in het rapport is dat het scenario van uitstel nadrukkelijk wordt benoemd. Te lang wachten met noodzakelijke beslissingen heeft volgens de deelnemers ook gevolgen. In het meest negatieve scenario ontstaat uiteindelijk een situatie waarin anderen de keuzes maken die KLM zelf niet durft of kan maken. Dat is een belangrijke waarschuwing. Wij vinden daarom dat het goed is dat KLM het gesprek over de toekomst voert. Tegelijkertijd moet dat gesprek eerlijk zijn. Medewerkers hebben recht op openheid over de uitdagingen waarvoor het bedrijf staat, maar ook op duidelijkheid over de gevolgen van mogelijke keuzes.

Onze conclusie
FNV Cabine is blij dat KLM de discussie over de toekomst niet uit de weg gaat. Het rapport laat zien dat veel mensen binnen en buiten het bedrijf zich betrokken voelen bij de toekomst van KLM en bereid zijn daarover mee te denken. Tegelijkertijd laat het rapport zien dat een succesvolle toekomst niet alleen afhangt van strategie, financiën of organisatievormen. Uiteindelijk valt of staat ieder scenario met de vraag of mensen bereid zijn samen die toekomst vorm te geven. En juist daar ligt misschien wel de grootste opdracht voor KLM in de komende jaren.

Redactie FNV Cabine